Nieuw bij NoCureNoPay

Stuur ons uw Feedback

Wie zijn wij

Onze Service

Uw Support

Stuur ons E-Mail

Naar de Home Page
 

Artikel - Opinie

ECONOMIE VAN HET GELUK

Engelse econoom Lord Richard Layard over afgunst, vertrouwen, pensioenen en prestatieloon

door Stacy Metzger

 

De naoorlogse welvaart heeft ons niet erg veel gelukkiger gemaakt. De Engelse econoom Richard Layard gaat in zijn boek Happiness op zoek naar nieuwe economische en bestuurlijke strategieën om de samenleving geluk te brengen. ,,Psychologen weten veel dingen over ons die economen niet weten, of niet willen toegeven.''

We zijn heel veel rijker dan vijftig jaar geleden, we hebben mooiere huizen, grotere auto's, gaan op reis, we zijn beter opgeleid en hebben vaak interessanter werk, en we zijn gezonder. Toch zijn we niet gelukkiger. Hoe kan dat? En hoe kunnen wij - en degenen die ons besturen - dan wél het geluk bevorderen? Deze vragen waren voor de Engelse econoom Richard Layard aanleiding om het boek Happiness. Lessons from a New Science (uitg. Allen Lane/Penguin, £18) te schrijven. ,,Onze samenleving moet zich niet richten op dynamische efficiëntie, maar op het streven naar geluk. Doel van de politiek moet zijn om de wereld voor zijn burgers tot een vriendelijker oord te maken, niet tot een stormbaan.''

De 71-jarige Layard is arbeidseconoom aan de London School of Economics en directeur van het door hemzelf daar opgerichte Centre for Economic Performance. Hij is in deeltijd verbonden aan het departement van onderwijs en treedt op als adviseur van de Labourpartij en van Blairs `Forward Strategy Unit'; in de jaren negentig werkte hij ook als economisch adviseur voor de Russische regering. Sinds 2000 is hij lid van het House of Lords, waar Labour sinds kort een kleine meerderheid heeft. Onder de Gotische gewelven en glanzend vergulde plafonds, omringd door glas-in-lood ramen, donkere lambrizeringen en bodes in livrei, spreekt hij in bescheiden bewoordingen over grote thema's als geld en geluk, risico en vertrouwen, afgunst en de noodzaak the common good als maatschappelijk doel te verkiezen boven zelfverrijking.

Deze week is de uitverkoop in het luxe warenhuis Harrod's begonnen. De Japanse vrouwen stonden elkaar vanmorgen te verdringen bij de Gucci- en de Prada-tassen. Zij zijn toch heel gelukkig met hun verovering?

,,Dat ligt aan het offer dat voor die koopkracht is gebracht. Als ze thuis nooit hun man zien omdat hij altijd aan het werk is, dan vraag ik me af of die tas dat waard is. Wij waarderen niet ons bezit vanwege zijn intrinsieke waarde, maar in verhouding tot wat anderen bezitten. Wij meten onze welvaart altijd af aan die van anderen, dus is nóg harder werken en nóg meer verdienen geen oplossing. We dénken dat we gelukkiger zullen worden van een nog grotere huis of auto, maar die verwachting wordt telkens weer niet ingelost. Amerikanen werken gemiddeld meer uren dan Europeanen, maar het geluksniveau is daar sinds 1975 niet gestegen en hier wel.

,,Economen hebben veel te lang geloofd dat ons geluk gelijk opging met onze koopkracht. Ik heb die opvatting nooit gedeeld, en in de loop van de afgelopen vijftig jaar is er genoeg onderzoek gedaan om dit te kunnen bewijzen, zoals de World Values Survey, de General Social Survey en de Eurobarometer. Vooral in Amerika wordt er sinds de Tweede Wereldoorlog stelselmatig onderzoek gedaan naar de gemoedsgesteldheid van de bevolking, waardoor we die tegen de ontwikkeling van de welvaart over langere tijd kunnen afzetten.''

Waar worden we wél gelukkig van?

,,Mensen willen bovenal stabiliteit en zekerheid, zowel in ons werk als in het privé-leven, en we willen elkaar kunnen vertrouwen. Daarvoor zijn familie- en gemeenschapsbanden erg belangrijk, maar die worden bedreigd door lange werk- en reistijden. We worden ook gelukkig van zeggenschap over ons eigen leven, bijvoorbeeld als we invloed hebben op de lokale overheid.

,,Inmiddels kunnen we meten hoe ongelukkig we van nare dingen worden. Een scheiding blijkt twee keer zo hard aan te komen als een terugval van een derde in ons inkomen. Ook van werkloosheid worden we ongelukkiger dan van een vermindering van ons inkomen, omdat we ons nutteloos voelen.''

U draagt uw boek op aan Daniel Kahneman, uitvinder van `behavioral economics' en de enige psycholoog die de Nobelprijs voor economie heeft gekregen.

,,Zonder zijn werk had dit boek niet kunnen worden geschreven. Kahneman heeft baanbrekende werk gedaan in het beoordelen van risico en het meten van geluk - op welke tijdstippen we ons gelukkig voelen, in welk gezelschap, hoe het verwerven of mislopen van bezit ons geluk beïnvloedt. Uit zijn werk blijkt dat we het vermijden van verlies belangrijker vinden dan het behalen van winst, zelfs als het ons in wezen geld kost. We hebben een veel grotere afkeer van risico dan we graag denken.'' Layard is nu betrokken bij een onderzoek van zijn eigen London School en Economics en Kahnemans Princeton University, dat volgend jaar moet verschijnen, waaraan behalve economen ook psychologen meewerken. Niet voor niets is de ondertitel van Layards boek Lessons from a New Science: ,,Wij hebben een nieuwe economische wetenschap nodig die samenwerkt met de psychologie. Pyschologen weten veel dingen over ons die economen niet weten, of niet willen toegeven.''

Toch vinden de marktgerichte overheden in Amerika, Groot-Brittannië en ook in Nederland dat de burger méér risico moet dragen, meer zelfredzaamheid aan de dag moet leggen.

,,De meeste mensen willen helemaal geen risico dragen, bijvoorbeeld voor hun eigen pensioen. Ze zouden dat veel liever overlaten aan een betrouwbare instantie - en daarmee bedoelen ze de overheid, niet een financieel adviseur die eraan wil verdienen. Dat is bij uitstek het nut van de welvaartsstaat. En er is geen enkel moreel argument aan te voeren waarom mensen dat risico zelf zouden moeten dragen. Te duur? onzin, dan moeten we gewoon een paar jaar langer doorwerken.

,,Niet alleen bedrijven, maar ook overheden zijn onder invloed van de Amerikaanse zakenmentaliteit verwikkeld geraakt in voortdurende reorganisaties. De enigen die er beter van worden zijn de banken en de consultants. Iedereen weet dat die onrust slecht is voor je gemoedsrust en dat het reorganiseren zelden tot een verbetering in de organisatie leidt - niet in de laatste plaats omdat mensen minder goed werken als ze zich beledigd of onzeker voelen. Natuurlijk kan de overheid leaner and meaner worden, ik heb zelf net voorgesteld aan de Economic Affairs Committee van het House of Lords een studie te laten doen naar maatregelen waarmee je de publieke sector efficiënter kunt maken zonder ambtenaren het gevoel te geven dat hun werk niet op waarde wordt geschat. Zelf geef ik de voorkeur aan oude vertrouwde remedies als opleiding en leiderschap boven financiële incentives.

,,Hoeveel moeten we opofferen omwille van de efficiëntie? Als het land steeds rijker wordt terwijl de beroepsbevolking steeds gedemoraliseerder wordt, dan gebruiken we onze rijkdom niet goed. Ik ben daarom ook tegen het prestatieloon. Het zet mensen tegen elkaar op en brengt je bevrediging met je werk terug tot het niveau van de beloning alleen.''

Als Labour-aanhanger wordt Layard vaak ervan ,,verdacht'' een voorstander van big government en een interventionist te zijn. ,,Het tegendeel is het geval'', zegt hij. ,,Sommige dingen werken beter als ze centraal geregeld zijn, maar we worden juist gelukkiger van mínder bemoeienis van hogerhand met ons leven.''

U breekt een lans in uw boek voor een weinig geliefde vorm van overheidsbemoeienis: belasting betalen.

,,Belasting betalen is nuttig: niet alleen krijgt de overheid geld voor publieke doelen als onderwijs en gezondheidszorg, bovendien weerhouden ze ons van een nóg amechtiger wedstrijd in de status- en bezitsmolen. Ik zeg niet dat de belasting omhoog moet, wel zeg ik dat je moet oppassen met die te verlagen. De voordelen van belastingverlaging zijn niet evident, mensen gaan er niet harder door werken. Misschien is het zelfs beter voor de samenleving als ze juist minder hard gaan werken en meer tijd met hun kinderen doorbrengen.''

De koning van Bhutan heeft voor zijn land een nieuwe norm ingevoerd: `gross national happiness'. Dat vindt deze verlichte boeddhistische heerser belangrijker dan `gross national product'. Moeten Blair, Bush en Balkenende zijn voorbeeld volgen?

,,Inderdaad moet het overheidsbeleid niet gericht zijn op het behalen van materiële welvaart, maar op het maximaliseren van het geluk van de burgers. Willen we als samenleving gelukkig worden, dan moeten we ons kunnen scharen achter een gemeenschappelijk streven waar we allemaal aan bijdragen. Dat is niet zozeer een economisch begrip als een morele, die ik de morality of compassion noem. Dat hangt samen met een focus op wat je al hebt, en niet op wat je nog niet hebt, of wat de ander heeft, of waar je recht op meent te hebben. In de gelukseconomie gaat het om waar je gelukkig van wordt.''

De negen lessen van Lord Layard
Econoom en Lord Richard Layard sluit zijn boek Happiness af met negen aanbevelingen voor maatregelen en praktijken die naar zijn mening ons geluk zullen bevorderen.

Hou de ontwikkeling van het geluk even secuur bij als de ontwikkeling van het inkomen.
We moeten onze houding overdenken op een aantal fronten. We moeten de rol erkennen die het betalen van belasting speelt in het evenwicht tussen leven en werk. We moeten ons zorgen maken over de manier waarop het prestatieloon de ratrace bevordert. En we moeten rekening houden met de negatieve invloed van mobiliteit op misdaad en familiebanden.
Besteed meer geld aan het helpen van de armen, vooral in de Derde Wereld.
Besteed meer geld aan de aanpak van geestesziekten, zoals depressie.
Maak het werken meer gezinsvriendelijk door middel van flexibele werktijden, ouderschapsverlof en makkelijker toegang tot kinderopvang.
Subsidieer activiteiten die het gemeenschapsleven bevorderen.
Verlaag de werkloosheid. Om voor steun in aanmerking te komen moeten mensen verplicht werk aanvaarden.
Verbied commerciële reclame die op kinderen gericht is. Verbeter het onderwijs.

 


home | about us | services | support | information | feedback | email

Please contact our Webmaster with any questions or problems.
Copyright 1999 - 2016 NoCureNoPay. All rights reserved.